نوسانات اخیر در بازار انرژی و بازارهای مالی جهانی تحت تاثیر تنش های ژئوپلیتیک خاورمیانه قرار گرفته است که به طور مستقیم بر قیمت نفت تنگه هرمز اثر می گذارد. این گزارش به بررسی واکنش بازارهای سهام، سیاست های بانک های مرکزی و داده های اقتصادی بریتانیا در مواجهه با بحران های احتمالی در عرضه انرژی می پردازد.
در شروع این هفته، معاملات آتی سهام اروپا و ایالات متحده در حال کسب سودهای اندکی هستند، قیمت نفت بیش از 1٪ افزایش یافته و نفت خام برنت در حالی که درگیری ها در خاورمیانه وارد سومین هفته خود می شود، کمی پایین تر از 105 دلار در هر بشکه قرار دارد. این افزایش قیمت تحت تاثیر نگرانی ها درباره قیمت نفت تنگه هرمز و امنیت حمل ونقل انرژی در منطقه است.
تلاش های دیپلماتیک برای تامین امنیت نفت کش ها در تنگه هرمز و پیامدهای آن بر قیمت نفت تنگه هرمز
احتمالا همین موضوعات در این هفته هم بر بازار حاکم خواهند بود، چرا که ژئوپلیتیک محرک اصلی نوسانات قیمت است. هنوز هیچ نشانه ای از پایان جنگ در منطقه دیده نمی شود. آخرین تحولات مربوط به تهران است که اعلام کرده به دنبال آتش بس با آمریکا نیست. هند از تلاش های دیپلماتیک خود برای عبور دادن دو نفت کش گاز از تنگه هرمز پس از مذاکره مستقیم با مقامات ایران تمجید کرد. گزارش ها حاکی از آن است که فرانسه و ایتالیا نیز در حال انجام اقدامات مشابهی هستند و حتی برخی کشورها مانند کره جنوبی و ژاپن به درخواست ترامپ برای تامین امنیت تنگه هرمز واکنش نشان داده اند.
در این مرحله، تنگه هرمز همچنان بسته است، اما این یک نشانه امیدوارکننده است که ایران برای تلاش های دیپلماتیک جهت عبور امن نفت کش ها و کشتی های باری از تنگه آمادگی دارد. به نظر می رسد ایران به صورت مورد به مورد (کشتی به کشتی) معامله می کند، بنابراین هرگونه کاهش قیمت نفت می تواند محدود باشد. با توجه به اهمیت این مسیر آبی، هرگونه محدودیت در تردد بر قیمت نفت تنگه هرمز تاثیر مستقیم دارد.
نفت؛ آیا بحران کشتیرانی می تواند به یک بحران جدی تر در عرضه تبدیل شود؟
ترس های دیگری نیز در حال شکل گیری است؛ اینکه حملات شدید به مرکز اصلی صادرات ایران در جزیره خارگ، خطر تلافی جویی علیه زیرساخت های انرژی در کشورهای حوزه خلیج فارس و کل منطقه را به دنبال داشته باشد. تا کنون، این بحران عمدتا یک بحران کشتیرانی بوده است، اما اگر مراکز کلیدی صادرات توسط ایران مورد هدف قرار گیرند، می تواند به یک بحران گسترده تر در عرضه تبدیل شود. در آن صورت، این وضعیت منجر به اختلال بسیار طولانی تری در عرضه خواهد شد. بحران کشتیرانی پیش از این باعث شده قیمت نفت به بالای 100 دلار در هر بشکه برسد؛ تهدید یک اختلال گسترده و طولانی مدت در عرضه می تواند باعث شود قیمت نفت تنگه هرمز حتی بالاتر هم برود.
با شروع هفته جدید، سرمایه گذاران با چالش ایجاد تعادل بین امیدواری به عبور کشتی ها از تنگه هرمز و ترس از بدتر شدن بحران پیش از بهبود آن روبرو هستند. بعید نیست که این موضوع در روزهای آینده از شدت ریسک گریزی یا فشار افزایشی بر قیمت نفت بکاهد. این عدم قطعیت به طور مستقیم بر پویایی قیمت نفت تنگه هرمز اثر می گذارد.
معاملات آتی سهام جهانی در ابتدای این هفته کمی بالاتر است و قیمت نفت با اطمینان بالای 100 دلار در هر بشکه معامله می شود. ما فکر می کنیم که جو بازار همچنان شکننده است، اگرچه کاهش شدید سهام در هفته گذشته می تواند با ورود به سومین هفته درگیری، باعث کاهش جزئی فشار فروش شود.
آیا سهام ایالات متحده همچنان با فشار فروش شدیدی روبرو خواهد بود؟
هفته گذشته، سهام ایالات متحده شروع به عقب نشینی نسبت به رقبای جهانی خود کردند و افت شدیدتری را نسبت به شاخص های اروپایی تجربه کردند. شاخص S&P 500 حدود 1.6٪ کاهش یافت، در حالی که شاخص FTSE 100 بر حسب دلار 0.23٪ افت داشت. اگرچه تولیدکنندگان نفت زیادی در هر دو شاخص ایالات متحده و بریتانیا وجود دارند، اما بخش قابل توجهی از دارایی های شرکت های BP و Exxon در منطقه خلیج فارس به دلیل بسته شدن تنگه هرمز متوقف شده است. این موضوع در قیمت سهام اکسون موبیل منعکس شده که از زمان شروع این بحران تنها 1.5٪ رشد کرده است، در حالی که قیمت سهام BP با 12.5٪ افزایش، در برابر بحران عرضه مصون تر به نظر می رسد. بسته شدن احتمالی تنگه هرمز و تاثیر آن بر قیمت نفت تنگه هرمز، یک عامل کلیدی در این نوسانات بازار است.
اگرچه معاملات آتی سهام در ابتدای این هفته بالاتر است، اما متقاعد نشده ایم که خریداران در قیمت های پایین (Dip buyers) ماندگار باشند. سیگنال های کوتاه مدت متزلزل به نظر می رسند. درصد شرکت هایی که در شاخص S&P 500 به بالاترین سطح 4 هفته ای خود رسیده اند 4٪ است، در حالی که 22٪ شرکت ها به کف جدید 4 هفته ای رسیده اند. وضعیت نزدک (Nasdaq) کمی بهتر است؛ 4٪ شرکت ها در حال ثبت سقف های جدید 4 هفته ای هستند، در حالی که 15٪ به کف های جدید 4 هفته ای رسیده اند. در اروپا، سهام های تدافعی و غول های انرژی تا حدی محافظت ایجاد کرده اند؛ 8٪ از شاخص Eurostoxx 50 هفته گذشته سقف جدید 4 هفته ای ثبت کردند، در حالی که 14٪ کف 4 هفته ای را تجربه کردند.
دلار هفته را با قدرت به پایان رساند و شاخص دلار به بالای 100.00 رسید که بالاترین سطح از ابتدای سال تاکنون است. یورو 1.8٪ سقوط کرد و پوند در برابر دلار آمریکا 1.5٪ کاهش یافت. قیمت گذاری سریع و مجدد دلار آمریکا به فشارهای تورمی جهانی که ناشی از جهش قیمت انرژی است، می افزاید. اوراق قرضه جهانی هفته سخت دیگری را پشت سر گذاشتند و اوراق خزانه آمریکا پیشتاز فروش بودند. بازدهی 10 ساله آمریکا 18 واحد پایه افزایش یافت، بازدهی 10 ساله بریتانیا و ایتالیا هر دو 17 واحد پایه و بازدهی فرانسه نیز 16 واحد پایه بالا رفت.
نمودار 1؛ شاخص دلار، نمودار بلندمدت
در نمودار زیر شاهد روند صعودی شاخص دلار هستیم که فشار مضاعفی بر بازارهای جهانی و قیمت کالاها وارد کرده است.
این نوسانات ارزی در کنار تنش های منطقه، پیش بینی های اقتصادی را برای سرمایه گذاران پیچیده کرده است.
منبع: XTB
افزایش شدید بازدهی اوراق قرضه، پس زمینه دشواری برای برخی رویدادهای کلیدی بازار در روزهای آینده ایجاد کرده است. در ادامه به آنچه از بانک های مرکزی بزرگ جهان و سایر داده هایی که می توانند بازار را تکان دهند انتظار می رود، نگاهی می اندازیم. این رویدادها می توانند به طور مستقیم بر چشم انداز قیمت نفت تنگه هرمز و بازارهای جهانی انرژی تاثیر بگذارند.
رویدادهای مهم این هفته که باید زیر نظر داشت
1. جشنواره بانک های مرکزی؛ چرا فدرال رزرو می تواند بر رشد تمرکز کند، در حالی که نگرانی های تورمی در اروپا حاکم خواهد بود
در حالی که منتظر اعلام آخرین تصمیمات سیاستی دو سوم از بانک های مرکزی بزرگ جهان در این هفته هستیم، درگیری در خاورمیانه در کانون توجه قرار دارد. سرمایه گذاران جهانی می خواهند بدانند بانکداران مرکزی جهان درباره شوک تورمی احتمالی و بحران طولانی مدت انرژی چه فکر می کنند و این موضوع چگونه بر تصمیم گیری های آینده آن ها تاثیر می گذارد؛ به ویژه از آنجایی که اکنون انتظار می رود اکثر بانک های مرکزی جهان کاهش نرخ بهره را به تاخیر بیندازند یا حتی مسیر خود را تغییر داده و در ماه های آینده شروع به افزایش نرخ بهره کنند. این شوک تورمی و نگرانی ها پیرامون قیمت نفت تنگه هرمز، فشارهای جدیدی را بر تصمیم گیرندگان اقتصادی وارد می کند.
انتظار می رود فدرال رزرو، بانک مرکزی اروپا (ECB)، بانک مرکزی بریتانیا (BoE) و بانک مرکزی ژاپن (BoJ) همگی نرخ های بهره را در این هفته ثابت نگه دارند، در حالی که انتظار می رود بانک مرکزی استرالیا (RBA) اولین بانک مرکزی بزرگ جهان باشد که در نتیجه درگیری در خاورمیانه، نرخ بهره را افزایش می دهد.
تعدد نشست های بانک های مرکزی، رویداد اصلی این هفته خواهد بود. فدرال رزرو موردی است که باید در اواسط هفته زیر نظر داشت. اکنون کمتر از یک مرحله کاهش نرخ بهره برای فدرال رزرو در سال جاری پیش بینی می شود. اگرچه افزایش نرخ بهره برای هیچ یک از بانک های مرکزی بزرگ قریب الوقوع نیست، اما سیاست گذاران احتمالا بر لزوم هوشیاری برای دیدن چگونگی تاثیر بحران بر قیمت انرژی و تورم در ماه های آینده تاکند خواهند کرد.
مشکلی که سیاست گذاران با آن روبرو هستند این است که آن ها نمی توانند تنگه هرمز را باز کنند؛ در عوض، مجبورند به رویدادهایی واکنش نشان دهند که کاملا خارج از کنترل آن هاست. در حالی که قیمت گذاری سریع در اوراق قرضه و افزایش شدید بازدهی در سراسر جهان می تواند بخشی از تاثیر افزایش قیمت ها را محدود کند، اما افزایش بازدهی اوراق قرضه می تواند مانع رشد اقتصادی نیز بشود. انتظار داریم که ECB، BOE، BOJ و فدرال رزرو در مورد تهدیدات علیه ثبات قیمت ها و اقتصاد جهانی جدی به نظر برسند و در کنفرانس های خبری خود لحنی بسیار محتاطانه اتخاذ کنند. کنترل قیمت نفت تنگه هرمز فراتر از حیطه اختیارات آن هاست و این امر پیچیدگی اوضاع را دوچندان می کند. اکثر بانکداران مرکزی در طول دوران حرفه ای خود هرگز با چنین شوک تورمی روبرو نشده اند.
خطر اینجاست که بانکداران مرکزی که معمولا گروهی محافظه کار هستند، با چشم اندازهای تیره، بازارها را نگران کنند. شوک تورمی سال 1401 (2022)، زمانی که نرخ های تورم جهانی دو رقمی بود، هنوز برای بانکداران مرکزی که متهم به عقب ماندن از شرایط بودند، دردناک است. بنابراین، بانکداران مرکزی نسبت به اشتباهات گذشته حساس خواهند بود و ممکن است به جای رشد، بر تورم تمرکز کنند که این موضوع می تواند در روزهای آینده فشار بیشتری بر دارایی های پرریسک مانند سهام و جو ریسک پذیری وارد کند.
با این حال، اقتصاد جهانی در حال حاضر در برابر شوک تورمی آسیب پذیرتر است، زیرا تهدیدات هوش مصنوعی از قبل بر بازارهای کار جهانی سنگینی می کرد و رشد اقتصادی پیش از وقوع درگیری در حال کند شدن بود. بنابراین، بانکداران مرکزی باید مسیر باریکی را طی کنند تا باعث وحشت در بازارها و از بین رفتن اعتماد مصرف کنندگان جهانی در این هفته نشوند.
بازار همچنان اطمینان دارد که ایالات متحده در سال جاری شاهد نرخ های بهره پایین تری خواهد بود، نه فقط به این دلیل که رئیس جدید فدرال رزرو که توسط رئیس جمهور انتخاب شده، ممکن است برای کاهش نرخ ها پیش از انتخابات میان دوره ای در آبان ماه تحت فشار سیاسی قرار گیرد.
تصویر در اروپا متفاوت است، جایی که ریسک های تورمی در مرکز توجه قرار دارند. نوسانات در بازار آتی نرخ بهره بی سابقه است. انتظار می رود بانک مرکزی اروپا امسال دو بار نرخ بهره را افزایش دهد، در حالی که در بریتانیا، چرخش 180 درجه ای در انتظارات نرخ بهره رخ داده است. پیش از درگیری و جهش قیمت نفت، 80٪ احتمال کاهش نرخ بهره در نشست این هفته وجود داشت، اما اکنون تنها 1.2٪ احتمال کاهش دیده می شود.
در نهایت، مدت زمان این درگیری تعیین خواهد کرد که بانک های مرکزی در مرحله بعد چه کاری انجام می دهند و آن ها نیز مانند بقیه ما، تحت تاثیر جریان اخبار هستند.
2. بازار کار بریتانیا
انتظار می رود گزارش ضعیف دیگری از بازار کار بریتانیا منتشر شود. پیش بینی می شود نرخ بیکاری در دی ماه از 5.2٪ به 5.3٪ افزایش یافته باشد که بالاترین سطح در 5 سال اخیر است و انتظار می رود رشد مشاغل منفی باشد. همچنین پیش بینی می شود درآمد هفتگی کاهش یابد. افزایش شدید نرخ بیکاری برای بانک مرکزی بریتانیا که اکنون با شوک تورمی مواجه است، یک دردسر بزرگ محسوب می شود. در حال حاضر انتظار می رود نرخ بیکاری از پیش بینی های بهمن ماهِ بانک مرکزی بریتانیا فراتر رود و ما فکر می کنیم که ریسک های نزولی برای بازار کار آسیب دیده بریتانیا وجود دارد.
با تداوم قدرت گرفتن دلار، پوند تحت فشار قرار گرفته است، با این حال، حتی با وجود اینکه تولید ناخالص داخلی (GDP) بریتانیا در ابتدای سال هیچ رشدی را نشان نداد، پوند ضعیف ترین عملکرد را در بین ارزهای G10 نداشت. اگرچه تورم همچنان یک ریسک کلیدی برای اقتصاد بریتانیا است، اما افزایش نرخ بیکاری نشان می دهد که اقتصاد بریتانیا با اشتغال کامل فعالیت نمی کند، که ممکن است بانک مرکزی بریتانیا را از افزایش نرخ بهره در سال جاری دور کرده و به سمت ثابت نگه داشتن آن سوق دهد. اگر افزایش شدید بازدهی اوراق قرضه دولتی بریتانیا (Gilt) کاهش یابد، پوند ممکن است از ریزش های اخیر خود کمی نفس بگیرد.
نمودار 2؛ نرخ بیکاری رو به رشد بریتانیا که در حال حاضر در بالاترین سطح 5 سال اخیر قرار دارد
نمودار زیر به خوبی روند افزایشی نرخ بیکاری در بریتانیا را نشان می دهد که به بالاترین سطح خود در سال های اخیر رسیده است.
این داده های نگران کننده بازار کار، چالش های بانک مرکزی بریتانیا را در مدیریت تورم و رشد اقتصادی دوچندان می کند.
منبع: XTB و بلومبرگ
تحولات هفته های آتی در خاورمیانه و تصمیمات بانک های مرکزی نقش تعیین کننده ای در جهت گیری بازارها خواهد داشت. با توجه به وابستگی شدید اقتصاد جهانی به مسیرهای ترانزیتی انرژی، هرگونه تغییر در وضعیت ثبات منطقه می تواند موج های جدیدی از تورم و نوسان را به همراه داشته باشد که مدیریت آن نیازمند رویکردی هوشمندانه از سوی سیاست گذاران است.
The week ahead: Can central banks look through the Oil price spike?
