سخنرانی اخیر رئیس جمهور آمریکا و جدی شدن تهدید نظامی ترامپ علیه ایران موجی از ریسک گریزی را در بازارهای جهانی ایجاد کرده و باعث جهش قیمت نفت و ریزش شاخص های سهام شده است.
بررسی سخنرانی ترامپ و تبعات آن
این سخنرانی ای بود که بازارها – و تقریبا تمام دنیا – منتظرش بودند: سخنرانی تلویزیونی ترامپ خطاب به مردم آمریکا در ساعت پربیننده که حدود 20 دقیقه به طول انجامید. نگرانی های اصلی، به ویژه موضوع تهدید نظامی ترامپ علیه ایران، در کانون توجهات قرار داشت.
بیشتر افراد پیش بینی کرده بودند که او پیشرفت در رسیدن به اهداف اصلی نظامی آمریکا را برجسته خواهد کرد، بنابراین این بخش از حرف هایش تعجب چندانی ایجاد نکرد. اما آنچه بازارها را به شدت تحت تاثیر قرار داد، وعده همزمان او برای ضربه زدن «بسیار سخت» به ایران طی دو تا سه هفته آینده و تهدیدش به حمله به نیروگاه های تولید برق ایران در صورت نرسیدن به توافق بود. این رویداد، که به مثابه تهدید نظامی ترامپ علیه ایران تلقی می شود، در حالی رخ می دهد که آمریکا به جمع آوری تجهیزات نظامی بیشتر در منطقه، از جمله اعزام سومین ناو هواپیمابر به سمت خاورمیانه، ادامه می دهد.
تنش زایی ترامپ و تهدید نظامی ترامپ علیه ایران
اگرچه انتظارش را نداشتم، اما حس می کنم ترامپ به استراتژی همیشگی خود یعنی «تنش زایی برای تنش زدایی» متوسل شده است. در سایه این استراتژی، مسئله تهدید نظامی ترامپ علیه ایران بیش از پیش برجسته می شود. با اینکه سخنرانی او حالا دیگر تمام شده، اما حرف هایش قطعا روی حال و هوای امروز بازار تاثیر می گذارد؛ بازارهایی که اکنون با لحنی کاملا ریسک گریز و محتاطانه معامله می شوند.
این تنش زایی و تهدید نظامی ترامپ علیه ایران تاثیرات مستقیمی بر بازارهای جهانی داشت. امروز صبح، قیمت های نقدی نفت برنت و WTI با حدود 7٪ افزایش، به خوبی بالای 100 دلار در هر بشکه تثبیت شده اند و تاثیر تنش خاورمیانه بر قیمت نفت و جهش های آن بار دیگر در کانون توجه سرمایه گذاران قرار گرفته است.
شاخص های سهام آسیا-اقیانوسیه هم در موضع ضعف بودند – شاخص نیکی 225 ژاپن 2.5٪ سقوط کرد – بازارهای سهام اروپا در زمان بازگشایی پایین تر بودند و معاملات آتی شاخص سهام آمریکا هم در حال تجربه افت بیشتری هستند. دلار آمریکا هم به دلیل جذابیت به عنوان یک دارایی امن، تقاضای زیادی پیدا کرد و بازدهی اوراق قرضه آمریکا در کل منحنی در حال افزایش است.
در نهایت، مطمئن نیستم چه چیزی تغییر کرده است – هیچ چیز در این سخنرانی وضعیت فعلی را عوض نمی کند. تنگه هرمز تا حد زیادی مسدود شده و چشم انداز بازگشایی آن هم اصلا روشن نیست؛ تنها استراتژی ای که به نظر می رسد وجود داشته باشد، اصرار ترامپ به کشورهای دیگر است که فقط بروند و آن را «پس بگیرند». این وضعیت نشان می دهد که تهدید نظامی ترامپ علیه ایران، فارغ از سخنرانی ها، در حال تشدید است. به نظر من، این رئیس جمهوری است که روز به روز از کل این وضعیت کلافه تر می شود و وقتی کسی «در گوشه ای گیر می افتد و راه فرار آسانی ندارد»، ممکن است تصمیمات تکانشی و غیرمنطقی بگیرد.
تمرکز بر شاخص های کلان؛ ثبات در گزارش ADP – ارقام مثبت در شاخص ISM
در بخش اقتصاد کلان، آمار حقوق و دستمزد بخش غیرکشاورزی ADP آمریکا در ماه مارس (اسفند – فروردین) به 62,000 مورد رسید که از رقم پیش بینی شده 40,000 بالاتر بود، اما تا حد زیادی با آمار ماه فوریه (بهمن – اسفند) یعنی 66,000 مورد (که از 63,000 به بالا اصلاح شده بود) مطابقت داشت. تقسیم بندی مشاغل بین بخش های کالا و خدمات مساوی بود؛ در این ماه کسب وکارهای کوچک با 85,000 مورد رشد سریعی داشتند و خدمات آموزشی و بهداشتی با 58,000 مورد پیشتاز بودند. به طور کلی، این نشان دهنده دو ماه رشد پایدار شغلی است، هرچند که بیشتر در بخش مراقبت های بهداشتی متمرکز شده است.
شاخص مدیران خرید (PMI) بخش تولید ISM آمریکا در ماه مارس (اسفند – فروردین) برای سومین ماه متوالی فراتر از انتظارات ظاهر شد و از 52.4 در فوریه (بهمن – اسفند) به 52.7 رسید. در این میان، بخش تولید (55.1) با توجه به اینکه شرکت ها در حال رسیدگی به سفارشات معوقه هستند، بسیار قدرتمند بود.
موجودی انبار مشتریان همچنان در کمترین سطح چند سال اخیر قرار دارد که باید از تولید در سه ماهه دوم سال (بهار) حمایت کند. البته یک نکته نگران کننده در این گزارش، جهش بخش قیمت های پرداخت شده به 78.3 از 70.5 در ماه فوریه بود که بالاترین میزان از ژوئن 2022 (خرداد – تیر 1401) محسوب می شود.
اشتغال برای سی امین ماه متوالی با عدد 48.7 همچنان در وضعیت انقباضی باقی مانده و سفارشات صادراتی جدید نیز به دلیل ادامه تنش های تجاری، دوباره به زیر 50 سقوط کرده است. این شرایط اقتصادی در سایه مسائل ژئوپلیتیک مانند تهدید نظامی ترامپ علیه ایران اهمیت بیشتری پیدا می کند.
این داده ها پیش از انتشار گزارش رسمی NFP ماه مارس (اسفند – فروردین) آمریکا در فردا منتشر می شوند. انتظار می رود این گزارش نشان دهد که اقتصاد آمریکا پس از کاهش 92,000 شغل در ماه فوریه (بهمن – اسفند)، 60,000 شغل اضافه کرده است و پیش بینی می شود نرخ بیکاری در 4.4٪ ثابت بماند.
فدرال رزرو بین بازار کار در حال تضعیف و تورم در حال شتاب، گیر افتاده است. گزارش ضعیف NFP در کنار شاخص قیمت 78، فدرال رزرو را در موقعیت رکود تورمی قرار می دهد. در حالی که قیمت ها در حال افزایش هستند، توجیه کاهش نرخ بهره بسیار دشوار است؛ با این حال، بالا نگه داشتن نرخ بهره در زمان تضعیف بازار کار هم ریسک های خودش را دارد. این چالش ها در محیطی که موضوعاتی مانند تهدید نظامی ترامپ علیه ایران نیز به عدم قطعیت می افزایند، پیچیده تر می شوند. در حال حاضر، داده ها حکم به صبوری می دهند.
تلاقی تهدیدات ژئوپلیتیک و داده های اقتصادی متناقض، بازارهای مالی را در وضعیت دشواری قرار داده است. در حالی که فشارهای نظامی و سیاسی در خاورمیانه افزایش می یابد، معامله گران باید با دقت بیشتری تحولات مربوط به قیمت انرژی و سیاست های پولی بانک های مرکزی را دنبال کنند تا در میان این تلاطم ها، تصمیمات آگاهانه تری اتخاذ نمایند.
